Dirtybag: η Ρομαντική Οδύσσεια και οι Μύθοι του ταξιδιού

Δευτέρα πρωί. Η οθόνη του υπολογιστή αναβοσβήνει νωχελικά κι εσύ είσαι ακόμα εκεί, χαμένος στις άγριες ορθοπλαγιές του Σαββατοκύριακου. «Γιατί είμαι κλεισμένος εδώ μέσα;» ψιθυρίζεις, καθώς τα δάχτυλά σου, ακόμα χαραγμένα από την τραχύτητα του βράχου, πληκτρολογούν ασυναίσθητα. Ή ίσως είναι Τετάρτη, εκείνη η γκρίζα μέρα της εβδομάδας που η μονοτονία της ρουτίνας σε σπρώχνει να ψάχνεις μανιωδώς στο διαδίκτυο το τέλειο, σκουριασμένο βαν —το δικό σου εισιτήριο για το άπειρο.

Στον κόσμο της αναρρίχησης υπάρχει μια σιωπηλή, σχεδόν μυστικιστική αδελφότητα. Μια φυλή ριζωμένη στους βράχους, που η ζωή της δεν μετριέται με μόνιμες διευθύνσεις και έγγραφα ιδιοκτησίας, αλλά με μέτρα βράχου. Είναι οι «νομάδες του κάθετου». Άνθρωποι που άφησαν πίσω τους την ασφάλεια της προβλέψιμης καθημερινότητας για να ακολουθήσουν, με θρησκευτική ευλάβεια, τον δρόμο του γκρεμού. Για αυτούς, το «σπίτι» χωράει στις τέσσερις ρόδες ενός βαν ή κάτω από το τεντωμένο πανί μιας σκηνής, ακριβώς εκεί που ριζώνει ο βράχος. Ζουν με τα ελάχιστα, αναπνέοντας μια ελευθερία που δεν γνωρίζει σύνορα· μια ισόβια δέσμευση, μια διαρκής αναζήτηση της αυθεντικότητας κάτω από τον ανοιχτό ουρανό.

Αυτοί οι «lifestyle» αναρριχητές, dirtbags όπως επικράτησε να λέγονται στις ΗΠΑ, έγιναν τα τελευταία χρόνια το αντικείμενο ανθρωπολογικών μελετών. Οι ερευνητές προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν τη συμπεριφορά αυτών των σύγχρονων αναχωρητών, χρησιμοποιώντας βαριές λέξεις για να περιγράψουν μια απλή, χειροπιαστή ανάγκη:

Υπαρξιακή Αυθεντικότητα: Η κατάσταση όπου ο άνθρωπος πετάει τις κοινωνικές μάσκες, τους ρόλους και τις συμβάσεις, για να αντικρίσει τον «πραγματικό» του εαυτό. Αυτή η αυθεντικότητα δεν είναι θεωρητική· είναι «επιτελεστική». Γεννιέται την ώρα της προσπάθειας, μέσα από τον ιδρώτα του σκαρφαλώματος, το κρύο του πρωινού, το μοίρασμα της φωτιάς με την κοινότητα, το ταξίδι.

Η Κατάσταση της «Ροής»: Εκείνη η μαγική ψυχολογική κατάσταση της απόλυτης απορρόφησης. Όταν είσαι τέσσερα μέτρα πάνω από την τελευταία σου ασφάλεια, ο χρόνος παγώνει. Το παρελθόν και το μέλλον σβήνουν· υπάρχει μόνο η επόμενη σχισμή, το επόμενο πάτημα, η επόμενη ανάσα.

Η Μόνιμη Μεταβατικότητα: Οι νομάδες αυτοί ζουν σε ένα αιώνιο μεταίχμιο. Δεν ανήκουν πουθενά σταθερά. Έχοντας κόψει τους δεσμούς με την παραδοσιακή δομή (το οκτάωρο, τα στεγαστικά δάνεια, τις κοινωνικές προσδοκίες), κατοικούν σε έναν δικό τους, ενδιάμεσο χώρο. Είναι ελεύθεροι, αλλά και μόνιμα ξένοι.

Όταν τα καλοκαιρινά μελτέμια κοπάζουν και οι κλασικοί τουρίστες αποχωρούν, για την Ελλάδα ξεκινά μια άλλη, αθόρυβη «χρυσή εποχή». Η χώρα μεταμορφώνεται σε έναν επίγειο παράδεισο για τους εραστές του βράχου, προικισμένη με έναν μοναδικό, ανάγλυφο ασβεστόλιθο και έναν ήπιο, γλυκό χειμώνα.

Το Λεωνίδιο με τα κατακόκκινα τείχη του, η Πελοπόννησος, τα Μανίκια, τα απόκοσμα Μετέωρα, γίνονται σταθμοί των campers αναμεσά τους πολλοί dirtybags. Η ελληνική επαρχία αποδεικνύεται εξαιρετικά γενναιόδωρη εκτός σεζόν: Υπάρχει ακόμα χώρος για ελεύθερη ανάσα κοντά στη φύση, οι τοπικές κοινωνίες κοιτάζουν αυτούς τους παράξενους ταξιδιώτες με ανεκτικότητα και το νερό τρέχει ακόμα ελεύθερο και δροσερό στις πηγές και στις πέτρινες πλατείες των χωριών. Στο Λεωνίδιο, οι αναρριχητές έχουν γίνει πλέον οργανικό κομμάτι του χειμωνιάτικου τοπίου. Σε έναν τρόπο ζωής όπου η οικονομική βιωσιμότητα είναι ζήτημα επιβίωσης, η χειμερινή Ελλάδα προσφέρει φθηνά καταφύγια, ποιοτικό φαγητό και, πάνω από όλα, τη ζεστασιά του καφενείου. Η ελληνική φιλοξενία κουμπώνει απόλυτα με την ανάγκη αυτών των ανθρώπων για συντροφικότητα· μια γέφυρα ανάμεσα στον μοναχικό δρόμο και την ανθρώπινη επαφή.

Ωστόσο, η ρομαντική εικόνα του dirtbag που ζει ανέμελος με τα ελάχιστα, κουβαλάει συχνά τα σημάδια ενός υπερεκτιμημένου κλισέ. Ο δρόμος έχει το δικό του, βαρύ τίμημα, και η κριτική αγγίζει τις πιο ευαίσθητες χορδές του:

1. Η Σιωπή της Μοναξιάς: Το να ξεκινήσεις ένα road-trip αορίστου χρόνου μόνος σου κρύβει μια βαθιά μοναχικότητα. Το να ξεμείνεις από σχοινοσύντροφο είναι το λιγότερο· το να ξεμείνεις από άνθρωπο είναι το δύσκολο. Οι πιο όμορφες ιστορίες του δρόμου γράφονται σε ζευγάρια. Ο δρόμος από μόνος του δεν μπορεί να γεμίσει τα εσωτερικά κενά· μερικές φορές, απλώς τα μεγαλώνει.

2. Η Απόγνωση της Επιβίωσης: Για όσους δεν διαθέτουν κάποιο καταπίστευμα ή τη δυνατότητα της ψηφιακής εργασίας, η ρομαντική απλότητα μετατρέπεται γρήγορα σε σκληρή επιβίωση. Όταν η ανάγκη σπρώχνει στην κατάχρηση, στην εκμετάλλευση ή ακόμα και στην κλοπή της φιλοξενίας των άλλων, ο «ελεύθερος τρόπος ζωής» χάνει την αξιοπρέπειά του.

3. Η Μονοτονία του Μενού: Η οικονομία είναι αρετή, αλλά η γαστρονομική μιζέρια δεν είναι απαραίτητο παράσημο. Όσα μακαρόνια και να βράσεις στο γκαζάκι, κάποια στιγμή η ψυχή (και το σώμα) ζητάει την ισορροπία και τη θαλπωρή μιας αληθινής ταβέρνας.

4. Η Πράσινη Υποκρισία: Είναι εύκολο να δηλώνεις ελεύθερος από το καταναλωτικό σύστημα, την ίδια στιγμή που τρέφεσαι από τα φθηνά, βιομηχανοποιημένα προϊόντα του, στηρίζεσαι στα κρατικά επιδόματα ή απολαμβάνεις την ασφάλεια των υποδομών υγείας του. Χωρίς το σύστημα που απαρνιούνται, η ύπαρξη των ίδιων των dirtbags θα ήταν, αν όχι αδύνατη, σίγουρα πολύ πιο επώδυνη.

Δευτέρα απόγευμα. Ο ήλιος δύει πίσω από τα κόκκινα τείχη του Λεωνιδίου και η μυρωδιά της φωτιάς ανακατεύεται με τη σκόνη από το μαγνήσιο που ξερνούν ακόμη τα ρούχα. Ροζιασμένα χέρια κρατούν κουτιά μπύρας, ρυτιδιασμένα βλέμματα ατενίζουν ψηλά εκεί που οι γραμμές του βράχου σβήνουν στο σκοτάδι. Στην παραλία της Πλάκας νομάδες χαλαρώνουν στο θαλασσινό αεράκι έξω από τα βαν τους, γνωρίζουν  τις αντιφάσεις τους, νιώθουν το τίμημα της επιλογής τους. Όμως, όσο υπάρχει αυτή η μαγική στιγμή της «ροής», όσο το σώμα γίνεται ένα με την πέτρα, ο δρόμος θα τους καλεί. Γιατί για τη φυλή αυτή, η ζωή αποκτά νόημα μόνο εκεί που τελειώνει η ασφάλεια και ξεκινά το επόμενο άγνωστο πάτημα.